Orgelstichting

Stichting Behoud Standaart Orgel Zaamslag

Akte van oprichting:                18 april 2007
Inschrijving handelsregister:  26 april 2007
Fiscaal nummer:                       8179.11.558

Doelstelling:
Het in standhouden, exploiteren en beheren van het Standaart orgel in het voormalige kerkgebouw gelegen aan de Terneuzensestraat 2 te Zaamslag. Een en ander wordt geheel op vrijwillige basis uitgevoerd.

Activiteiten:
De activiteiten van de stichting bestaan voor het grootste gedeelte uit het organiseren van orgelconcerten. Ook wordt het orgel veelvuldig bespeeld als solo instrument of als begeleiding bij diverse muziekuitvoeringen.
Orgelconcerten:
– 2008  28-juni, 13-september, 29-november
– 2009  14-februari, 16 mei, 12-september, 28-november
– 2010  12-maart, 8 mei, 25-september, 27-november
– 2011  26-februari, 21-mei, 17-september, 26-november
– 2012  4-februari, 28-april, 15-september, 1-december
– 2013  2-maart, 18-mei, 28-september

Samenstelling bestuur:
Voorzitter
Jaap Meertens (meertensj@zeelandnet.nl)
Gerard van de Nissestraat 81
4543 AH Zaamslag
Tel.: 0115-431285

Secretaris
zie voorzitter

Penningmeester
Frits Simons
In de Bogerd 11
4543 DC Zaamslag
Tel.: 0114-432293

Lid
Theo Hamelink
Jan Verberkmoes
Ko Vergouwe

Financiele verantwoording
Naast de opbrengsten van de concerten, werft de stichting actief sponsoren en donateurs.
Rekening: Regio Bank Zaamslag: NL25 RBRB 0918.084.989 t.n.v. Orgelstichting.
Stand van zaken per 30 september 2013:
Baten: €5336,-  lasten: €4603,-  netto resultaat: €733,-

Beleidsplan
Het orgel wordt in conditie gehouden door het regelmatig te bespelen en te stemmen.
Noodzakelijke reparaties worden tijdig uitgevoerd.


Historie Orgel

In het jaar 1921 heeft de firma Standaart te Rotterdam een orgel gebouwd voor de Gereformeerde Kerk in Zaamslag.

In de rubriek Kerknieuws van het toen toonaangevende kerkblad De Standaard valt te lezen dat dit kerkorgel “een edel, indrukwekkend geluid doet horen”.
Nog altijd is dit orgel in nagenoeg authentieke staat op dezelfde plaats aanwezig.

Foto van het orgel zoals het dienst heeft gedaan in de Gereformeerde Kerk:

Waarom een bijzonder orgel?
De orgelmaker Standaart had destijds een heel goede naam. Hij bouwde veel orgels, waarvan er nog slechts enkele in authentieke staat zijn.

Het orgel is gebouwd volgens het (toen gangbare) volledig pneumatisch systeem, in een grenen houten kast geplaatst met daarin een eigen kast voor het zwelwerk. Pneumatisch betekent, dat alles wat nodig is om het pijpwerk tot klinken te brengen met luchtdruk gebeurt. Niet alleen het aanblazen van de pijp zelf gebeurt met lucht, maar ook de overbrenging tussen toets en register naar het pijpwerk geschiedt met behulp van winddruk.

Achter de speeltafel bevindt zich een grote hoeveelheid pijpjes van lood, welke voor de verschillende functies van het orgel dienen.

In de afgelopen jaren heeft men een dergelijke instrumenten vaak omgebouwd en is het pneumatische systeem geheel of gedeeltelijk vervangen door elektrische apparatuur. Zo niet in Zaamslag waar het volledig systeem intact gebleven is. Dergelijke orgels zijn intussen zeer zeldzaam.

De speeltafel bevindt zich aan de linkerzijde van het orgel

Het inwendige van het orgel (pijpwerk)

Het orgel is omstreeks 1985 volledig gerestaureerd ook weer zonder “vernieuwingen” die de aard van het instrument veranderd zouden hebben. De orgeladviseur van de Samen op Wegkerk Aart Bergwerff gaf in maart 2006 het volgende eindoordeel:

“Het orgel in de Gereformeerde Kerk van Zaamslag is een instrument van bijzondere kwaliteit. Het is nog maar slechts een twintig jaar geleden dat pneumatische instrumenten uit het begin van de 20e eeuw werden beschouwd als instrumenten van inferieure kwaliteit, zonder enige waarde en altijd getypeerd werden als orgels uit de verval periode.

Gelukkig heeft er gedurende de laatste twee decennia een herwaardering plaatsgevonden van deze instrumenten, die recht doet aan de artistieke uitgangspunten van het technische en klanktechnische concept van het instrument. Deze heroriëntatie heeft ertoe bijgedragen dat orgelmakers en organisten opnieuw belangstelling hebben gekregen voor dit type instrument en dat de expertise in het onderhouden en restaureren van deze instrumenten enorm is toegenomen.

Het orgel in Zaamslag is door een goed beleid en beheer door de jaren heen bewaard gebleven. Het verkeert technisch en klanktechnisch in goede staat en zal bij goed beheer nog lange tijd naar volle tevredenheid kunnen functioneren”.


Historie kerkgebouw

De kerk waar het Standaart-orgel zich bevind is gebouwd in 1911 en is in gebruik genomen op Hemelvaartsdag, 25 mei 1911.In opdracht van de Gereformeerde kerken A (in de Axelsestraat) en B ( in deTerneuzensestraat) is er een nieuwe kerk gebouwd in de Terneuzensestraat 2 Deze samengevoegde kerk had toen 466 belijdende leden en 607 doopleden Een aantal leden welke schoorvoetend hadden ingestemd met het samengaan hebben het gebouw in de Axelsestraat teruggekocht en zijn verder gegaan als de Christelijke Gereformeerde Kerk. De anderen in de nieuwe kerk zijn verder gegaan als: Gereformeerde Kerken in Nederland.

In 1944 heeft zich nog een scheuring voorgedaan en zijn er ca. 300 leden uit de kerk gegaan en zijn verder gegaan als: Gereformeerde kerken Vrijgemaakt.

Achteraanzicht

In 2003 was het ledental teruggezakt tot 456 en mede daarom is ook hier het SOW proces op gang gekomen.

In 2006 heeft de daadwerkelijk fusie plaatsgevonden en is het gebouw van de Gereformeerde Kerken in Nederland verkocht.

De gezamenlijke diensten vinden nu plaats in het gebouw van de Protestantse Kerk Nederland (PKN) op het Plein te Zaamslag.


Gebouw en Orgel nu

De Gereformeerde kerk van Zaamslag heeft, als gevolg van het Samen op Weg-proces en de totstandkoming van de Protestantse Kerk Nederland, haar functie als kerkgebouw verloren. Het in het dorpsbeeld markante kerkgebouw is in stand gebleven, maar het interieur heeft een verrassende metamorfose ondergaan.

Door de verkoop van het gebouw aan “De Stoof Brocante” en door toedoen van de Fam. Hamelink is een uniek samenspel ruimte-indeling tot stand gekomen. De hoofdfunctie is een functie voor verkoop van brocante; daarnaast een atelier voor levering en reparatie van blaasinstrumenten.

Maar met het oog op het orgel belangrijker: op hoogte van de orgelgalerij is een nieuwe verdiepingsvloer aangebracht, waarmee het “PODIUM” is ontstaan!

Deze ruimte is geschikt voor concerten (piano en/of orgel), uitvoeringen,  lezingen en andere bijeenkomsten tot 150 personen. Voor, tijdens of na concert kan op het Podium voor koffie etc. worden gezorgd.

Zodoende is het orgel beschikbaar gebleven voor Zaamslag en omgeving- en voor de Nederlandse orgelhistorie- met een nieuwe functie: niet langer kerkorgel voor de eredienst maar als autonoom muziekinstrument met bijzondere culturele betekenis.

ANBI gegevens Orgelstichting